Η γνωστή σε όλους μας τελειομανία ή τελειοθηρία, η οποία στην ακραία της έκφραση μπορεί να μετασχηματιστεί σε μία ψυχική διαταραχή, η οποία ονομάζεται Ιδεοψυχαναγκαστική Διαταραχή Προσωπικότητας, συχνά συγχέεται λανθασμένα με την Ιδεοψυχαναγκαστική Διαταραχή. Στην πραγματικότητα, οι δύο αυτές διαταραχές, η Ιδεοψυχαναγκαστική Διαταραχή Προσωπικότητας και η Ιδεοψυχαναγκαστική Διαταραχή, δεν ταυτίζονται αλλά αποτελούν δύο διαφορετικές ψυχιατρικές διαγνώσεις, οι οποίες είναι δυνατόν ωστόσο να συνυπάρχουν στο ίδιο άτομο. Σε τι λοιπόν διαφέρουν οι δύο αυτές κλινικές καταστάσεις;

Η Ιδεοψυχαναγκαστική Διαταραχή είναι μία σύνθετη και αρκετά δυσνόητη για τους περισσότερους διαταραχή άγχους, η οποία περιλαμβάνει ιδεοληψίες και καταναγκασμούς. Οι ιδεοληψίες είναι επαναλαμβανόμενες ιδέες αρνητικού και ανεπιθύμητου ή απαγορευμένου περιεχομένου,  οι οποίες εισβάλλουν στο μυαλό του ατόμου ακούσια και επιμένουν παρά την προσπάθειά του να απαλλαγεί από αυτές. Όταν το μυαλό του ατόμου κυριεύεται από την παρουσία μιας ιδεοληψίας, το άτομο καταλαμβάνεται από ένα οξύ αίσθημα αβεβαιότητας και αμφιβολίας και ένα αίσθημα επικείμενου και σίγουρου κινδύνου. Ως εκ τούτου, αισθάνεται έντονο φόβο, ή ακόμη και πανικό, και νιώθει υποχρεωμένο να πράξει κάτι, ώστε να αποτρέψει την επικείμενη απειλή. Καταφεύγει λοιπόν σε συγκεκριμένους καταναγκασμούς ή τελετουργίες που σκοπός τους είναι να αποτρέψουν την επικείμενη απειλή και να ανακουφίσουν το άτομο από τον φόβο του ή τη δυσφορία του.

Η Ιδεοψυχαναγκαστική Διαταραχή Προσωπικότητας (ΙΨΔΠ), είναι, όπως δηλώνει το όνομά της, μία από τις πλέον συχνές διαταραχές της προσωπικότητας και όχι μία διαταραχή άγχους, όπως είναι η Ιδεοψυχαναγκαστική Διαταραχή (ΙΨΔ)· αφορά δηλαδή σε σταθερά δυσλειτουργικά στοιχεία στον χαρακτήρα του ατόμου. Επομένως, όταν κάποιος χρησιμοποιεί την έκφραση «είμαι λίγο ή πολύ ψυχαναγκαστικός», στην πραγματικότητα αναφέρεται σε αυτόν τον τύπο προσωπικότητας και όχι στην ίδια την ΙΨΔ, η οποία είναι μία εντελώς διαφορετική κατάσταση. Ενώ λοιπόν είναι δυνατόν ένα άτομο να έχει κάποια από τα στοιχεία αυτού του τύπου προσωπικότητας, χωρίς ωστόσο να πληροί τα απαραίτητα διαγνωστικά κριτήρια για να λάβει τη διάγνωση της ΙΨΔΠ, δεν μπορεί ποτέ να έχει «λίγη» ΙΨΔ, όπως λανθασμένα πολλές φορές λέγεται. Συνεπώς είτε κάποιος πληροί τα διαγνωστικά κριτήρια για να λάβει τη διάγνωση της ΙΨΔ είτε δεν τα πληροί και άρα δεν πάσχει από τη διαταραχή.

Στην ΙΨΔΠ δεν κυριαρχούν οι ιδεοληψίες και οι καταναγκασμοί, όπως συμβαίνει στην ΙΨΔ αλλά επικρατεί ένα διάχυτο και μόνιμο μοτίβο ενασχόλησής του ατόμου με την τάξη των πραγμάτων, με την τελειότητα και με τον προσωπικό και διαπροσωπικό έλεγχο, εις βάρος της ευελιξίας και της αποτελεσματικότητας, το οποίο ξεκινάει νωρίς κατά την ενηλικίωσή του ατόμου. Κατά συνέπεια, στα άτομα με ΙΨΔΠ υπερισχύει η έμμονη και η άκαμπτη ενασχόλησή τους με κανόνες για το πώς πρέπει να γίνονται τα πράγματα, καθώς και η τελειοθηρία, σε τέτοιο βαθμό που η εργασιακή ή η ακαδημαϊκή τους απόδοση και η υγεία τους να επηρεάζονται αισθητά, ενώ επίσης αφοσιώνονται στην εργασία τους απόλυτα σε σημείο που παραμελούν την κοινωνικότητα και την ψυχαγωγία τους. Η τελειοθηρία τους μάλιστα και η ενασχόλησή τους με ανούσιες και ασήμαντες λεπτομέρειες συχνά  τα οδηγεί σε αναβολή ή ακόμη και σε αδυναμία να ολοκληρώσουν απλές καθημερινές εργασίες και υποχρεώσεις. Πολλές φορές η ενασχόλησή τους με τις λεπτομέρειες και με τους κανόνες ή με την τάξη και με την οργάνωση των πραγμάτων ή των προγραμμάτων φθάνει σε σημείο που ο πρακτικός σκοπός αυτής της ενασχόλησης χάνεται. Βλέπουν το δέντρο και χάνουν το δάσος δηλαδή. Επιπλέον είναι άτομα συγκεντρωτικά, δυσκολεύονται δηλαδή να κάνουν καταμερισμό εργασιών ή να συνεργαστούν με άλλους, διότι δεν εμπιστεύονται τους άλλους στο ότι θα καταφέρουν να κάνουν αυτό που πρέπει, όπως πρέπει. Είναι άτομα αναποφάσιστα, αναβλητικά, σχολαστικά και μίζερα και προσέχουν πολύ να μην ξοδεύουν χρήματα για τον εαυτό τους ή τους άλλους· προτιμούν να αποταμιεύουν τα χρήματά τους για τυχόν μελλοντική καταστροφή. Τα άτομα με αυτήν τη διαταραχή προσωπικότητας είναι επίσης παθολογικά ευσυνείδητα και ιδιαιτέρως άκαμπτα σε ό,τι αφορά ζητήματα ηθικής ή αξιών.

Εκτός από την κλινική τους εικόνα, δηλαδή τον τρόπο με τον οποίο  εκδηλώνεται η καθεμία από τις δύο διαταραχές, οι δύο αυτές διαταραχές διαφέρουν και ως προς την εναισθησία (insight) των ατόμων που φέρουν την κάθε διάγνωση. Συνεπώς, ενώ τα άτομα με ΙΨΔ κατά κανόνα αναγνωρίζουν ότι η συμπεριφορά τους είναι προβληματική και συνήθως επιθυμούν και δέχονται να λάβουν θεραπεία, τα άτομα με ΙΨΔΠ συνήθως δεν αναγνωρίζουν ότι ο τρόπος που σκέφτονται και λειτουργούν είναι προβληματικός και ως εκ τούτου δεν πιστεύουν ότι χρειάζονται θεραπεία. Εξαιτίας της αδυναμίας τους να αναγνωρίσουν τη συμπεριφορά ως προβληματική και να λάβουν θεραπεία, οι διαπροσωπικές τους σχέσεις είναι κατά κανόνα συγκρουσιακές και δυσλειτουργικές τόσο στο εργασιακό όσο και στο κοινωνικό και οικογενειακό τους περιβάλλον.

3 σχόλια
  1. Βασιλης says:

    Συγχαρητηρια κυρια λιαμακη για τη δουλεια σας κ για τα αρθρα σας!Εγω κυρια λιαμακη εχω μαλλον και τα δυο,απλα στο θεμα της πρωσοπικοτητας δεν εχω μερικα χαρακτηριστικα.Παραδειγμα,ειμαι πολυ της ταξης ειμαι σχολαστικος,σε μερικα θεματα αναποφασιστος,αλλα δε νομιζω οτι ειμαι μιζερος ουτε αναβλητικος.Στα χρηματα ειμαι σπαταλος,δεν αποταμιευω!Εχω διαβασει το αρθρο σας για την ΙΨΔ ,το οποιο οντως ειναι πολυ καλο!Εχω δυστηχως κι εγω αυτο το θεμα,δεν εχω διαβασει πολλα γι αυτο και πιστευω οτι οποιοςτο εχει τοτε καταλαβαινει αυτα που γραφετε.Ειναι ενα πολυ δυσκολο θεμα ,αλλα και μυστηριο το οποιο σε κανει να υποφερεις πολλες φορες!Δεν ηξερα οτι οταν καποιος περασει καποιες ψυχοπιεστικες καταστασεις οπως γραφετε και ειναι ευαλωτος στη ιψδ,τοτε υπαρχει εξαρση!Εχω περασει δυο χρονια πολυ δυσκολα με την υγεια μου διοτι ειχα λευκεμια,εκανα μεταμοσχευση μυελου των οστων,σωθικα απο θαυμα,με εσωσε ο Θεος πραγματικα!!Αυτη τη στιγμη δε πρεπει και δεν μπορω ναδουλεψω, οποτε εχωπολυ χρονο ελευθερο γι αυτο πιστευω οτι η ιψδ μου ειναι σε εξαρση,αλλα μαλον ειναι κι ολο αυτο που εχω περασει.Αυτη η θεραπεια της εκθεσης που λετε,με ολο το σεβασμο,μπορει να ειναι καλη αλλα νομιζω σε εμενα δεν θα επιανε.Οι ιδεοψυχαναγκασμοι μου ειναι λιγο διαφορετικοι.Για παραδειγμα,εγω δεν εχω προβλημα με τα μικροβια,η να κλειδωνω ξανα και ξανα τη πορταη η να τσεκαρω συνεχεια το ιδιο πραγμα,οποτε πιστευω οτι ειναι δυσκολο νν αμου προκαλεσει καποιος ειδικος τους ιδεοψυχαναγκασμους μου.Για να σας δωσω να καταλαβετε,μπορει εκει ξαφνικα που ειμαι στο σπιτι ν αμου καρφωθει μια ιδεα οτι καποιο αντικειμενο για παραδειγμα που το εχω χρονια,στη βιβλιοθηκη ας πουμε,για καποιο λογο με ενοχλει κ στο τελος υποκειπτω κ το πεταω..Θα ηθελα αν μπορειτε να μου πειτε τη γνωμη σας!Πιστευω παντως οτι με καλη εκπεδευση κ χειρισμο του μυαλου που ειναι πολυ δυσκολο το ξερω,μπορει καποιοςισως νατο ελεγξει.Επισης κατα ποσο πιστευτε οτι η ιψδ συνδεεται με την ιδιοφυια,γιατι υπαρχουν σοβαρες ενδειξεις ερευνες εδω και πολλα χρονια με μεγαλουςα ανδρες και πολλους μαλιστα που επρεξαν σπουδαια επιτευγματα κα αφησαν ιστορια,πολλα τα παραδειγματα. Ευχαριαστω πολυ,περιμενω απαντηση σας να ειστε καλα!!,

    Απάντηση
    • Γκόλφω Λιαμάκη says:

      Αγαπητέ Βασίλη, σας ευχαριστώ πολύ για το μήνυμά σας. Όπως πολύ σωστά επισημάνατε, οι ψυχοπιεστικές συνθήκες πυροδοτούν ή οξύνουν τα συμπτώματα της ΙΨΔ στα ευάλωτα άτομα. Είναι σχεδόν βέβαιο ότι οι δύσκολες καταστάσεις που περάσατε με την υγεία σας έχουν συντελέσει στην όξυνση των συμπτωμάτων σας. Σε ό,τι αφορά την ψυχολογική θεραπεία της ΙΨΔ με την μέθοδο ΕμΠΑ, αυτή ενδείκνυται για όλες τις μορφές της ΙΨΔ, επομένως στον βαθμό που το συγκεκριμένο παράδειγμα που αναφέρατε είναι πράγματι σύμπτωμα της ΙΨΔ, τότε η μέθοδος αυτή θα μπορούσε να είναι κατάλληλη. Τέλος, σε ό,τι αφορά τη σύνδεση ανάμεσα στην ΙΨΔ και την ιδιοφυία, πράγματι κάποιες μεγάλες ιστορικές προσωπικότητες είχαν ΙΨΔ ή ΙΨΔΠ. Εφόσον, σκέφτεστε ότι είναι πολύ πιθανόν να αντιμετωπίζετε ΙΨΔ και ΙΨΔΠ, εάν δεν έχετε δει κάποιον ειδικό, θα σας συμβούλευα να το κάνετε και να πάρετε επίσημα τη διάγνωση και να συζητήσετε τις επιλογές σας για θεραπεία.

      Απάντηση
      • Βασιλης says:

        Ευχαριστω πολυ κυρια λιαμακη για την απαντηση σας!Ειμαι 45 χρονων,ειμαι απο θεσσαλονικη,αλλα εδω τεσσερα χρονια περιπου ζω στη χαλκιδα.Αν εισασταν κοντα θα ερχομοουν σιγουρα για μια συζητηση.Θα δω πως θα παει κι αν δω οτι χειροτερευειθα το σκεφτω σοβαρα.Παντως αν πηγαινα σε καποιον ειδικο θα ηθελα να ερθω σε εσας.Ευχαριστω και παλι,να ειστε καλα!

        Απάντηση

Αφήστε ένα σχόλιο

Θέλετε να συμμετάσχετε στη συζήτηση;
Μη διστάσετε να συμβάλλετε!

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *